Pokazywanie postów oznaczonych etykietą tamy bobrowe. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą tamy bobrowe. Pokaż wszystkie posty

czwartek, 19 marca 2026

Przegląd lutego i marca

Tegoroczny luty w Ostoi był bardzo zimowy, najbardziej zimowy od 13 lat. Temperatura na podwórku spadła do minus 27 stopni pewnej lutowej nocy, miałem więc pewne obawy co do zimowli moich pszczół. Gdy się jednak ociepliło, oczom naszym ukazał się taki widok:


  

Pszczoły przetrwały zimę dobrze i w ulach jest jeszcze dużo pokarmu. Teraz wszystko zależy od tego, jak zachowa się przyroda i jaka będzie pogoda w nadchodzącym sezonie. Ostatnie lata były ekstremalnie trudne dla pszczół - dwa główne pożytki były dla nich praktycznie niedostępne: robinia wymarzała, lipa wysychała. Jak będzie w tym roku, zobaczymy.

Staw zamarzł solidnie, jak to mówią, można by po nim jeździć czołgiem. Mnie to umożliwiło wygodne zajęcie się olchami, które uprawiam na brzegach stawu. Ponieważ rosną miejscami na dosyć stromych brzegach, dużo wygodniej jest pracować z lodowej tafli, która też ułatwia transport wszystkiego, co zostaje ścięte. Lód zwykle budzi obawy o dostępność tlenu dla ryb, które spędzają pod nim zimę, szczególnie gdy się słucha znajomych opowiadających o tym, jak im ryby w stawach sną z powodu przyduchy. W Ostoi ten temat, odpukać, do tej pory nie istniał, nigdy nie zdarzyło się, by zima rybom zaszkodziła. Jak to możliwe? Po pierwsze, staw jest zaprojektowany tak, by ryby miały rozległe, głębokie miejsce do zimowania, po drugie w stawie nie ma gatunków ryb o wysokich wymaganiach tlenowych, są tylko takie, które świetnie zimują w okolicznych starorzeczach. Mam więc nadzieję, że gdy zejdzie lód, nie zobaczę w stawie tego, co znajomi.

Moja olchowa uprawa nabrała uporządkowanego wyglądu po zimowych porządkach, olchy te uprawiane są "na słupki". Gdy osiągną odpowiednią grubość, zostaną ścięte tak, by mogły odrastać z karpy. Powstanie mini plantacja odroślowa - źródło rzeczonych słupków, palików, podpórek i tym podobnych elementów, potrzebnych w każdym siedlisku. Wszystkie ścięte gałązki stanowią ściółkę, pnie natomiast zmuszony jestem zabezpieczać siatką przed żarłocznością bobrów, które tej zimy są nadzwyczaj aktywne, ale na szczęście nie w moim stawie. "Zintegrowana strategia radzenia sobie z bobrami" przyniosła chyba efekt, bobry widząc, że niemal wszystko warte wysiłku zostało osiatkowane, przeniosły się ze swoją aktywnością tam, gdzie ich miejsce, czyli do nadrzecznego rezerwatu. W tych rzadkich chwilach, gdy jest czas na krótki spacer, odwiedzam je po sąsiedzku i podziwiam ich dzieła.





Wziąwszy pod uwagę, że całość materiały na tą tamę została przetransportowana z lasku odległego o dobre kilkaset metrów, jak tu nie podziwiać tych małych zakapiorów?

Marzec ociąga się w tym roku srodze, dopiero w drugiej połowie miesiąca zakwitły pierwsze krokusy. Nie ma na dzień dzisiejszy niemal wcale pokrzywy, a może to ja nie bardzo mam czas jej szukać. W każdym razie tam, gdzie być powinna na podwórku, pod ręką, jeszcze jej nie ma. Dziś wyszły z ziemi pierwsze zielone czubki liliowców, ale tylko w leśnym ogrodzie nad stawem. Zasadniczo, nie dość że jest nie za ciepło, to jeszcze jest koszmarnie sucho jak na marzec. W zasadzie w ogóle nie ma opadów, a oczywiście, po śniegu od dawna ani śladu...

Przez trzy kolejne tygodnie usiłowałem uprzątnąć kostki słomy, w których uprawiałem przez dwa lata warzywa. Niestety. były wciąż tak przymarznięte do ziemi, że nie sposób było oderwać je w całości. Dziś wreszcie się udało, aczkolwiek nadal w każdej z kostek, we wnętrzu, tkwi spora bryła lodu. Wszystkie kostki wyniosłem poza podwórko, by zużyć je tam jako ściółkę. W miejscu gdzie stały natomiast... ziemia zmieniła się diametralnie. No przesadzam nieco, tylko jej wierzchnia warstwa, ale za to jak! Z piaseczku jak na plaży na Helu, miejscami niemal w czarnoziem. Niestety, zwiedziały się o tym pobliskie drzewa i cały ten obszar jest dosłownie przerośnięty ich  korzeniami. Nie chcąc wojować z drzewami, kolejne kostki postawię na grubej warstwie kartonu, będzie to chronić kostki przed "inwazją drzew" przez jakieś trzy miesiące. Później, myślę że dadzą sobie radę z kartonem, wspomagane z góry przez warzywa rosnące na kostkach. Nie mam jednak za bardzo innego miejsca na tą uprawę, a nie chcę z niej rezygnować.

Jak co roku, ściółka ze starych kostek trafiła na Zapłotek, ale w tym roku także trafiła do Mai. Maja to była jedyna grządka, jedyne miejsce w siedlisku, które nie miało nazwy. Utworzyłem tą grządkę w kwietniu zeszłego roku, w lesie, w szczerym piachu. Zapomniałem nazwać. Grządka spisała się dobrze, dała ładny plon ziemniaków, pomidorów, cukinii. Zawiodła w kwestii kukurydzy, ale ta w sumie w zeszłym roku przez upały i suszę zawiodła niemal wszędzie. Dziś odświeżyłem grządkę po zeszłym sezonie i po zimie. Przykryłem ją cienko słomą, przeciągnąłem grabiami po ścieżce i to koniec porządków. Teraz, gdy tylko zakwitnie mniszek lekarski, posadzę tu ziemniaki. W końcu maja dodam inne warzywa. A co z tą Mają? Myśląc o nazwie, wpadł mi do głowy wers "Tą grządkę, którą tu widzicie, zowią Mają", no i przez moment był to tylko żart, ale teraz... niech już ta grządka nazywa się Maja.

Ostatnie poważne wczesnowiosenne zadanie, z którym się jeszcze nie uporałem, to napełnienie grządek Stalowej Ósemki. Ile bym do nich nie wsypał, wszystko mało. No cóż, widziały gały co brały, to jedno, ale drugie, to przykra prawda, że wszelkie podłoża nasypane i nieubite, niezwykle szybko osiadają. Oczywiście, w grządkach w obecnym stanie można by już sadzić, ale wolę napełnić je poprawnie teraz i mieć spokój przez cały sezon, niż interweniować w trakcie. Myślę, że grządki te z powodzeniem przyjęłyby jeszcze ze dwa metry sześcienne kompostu, ale dam im już tylko ostatnią dawkę, po 150 litrów na grządkę, czyli nieco ponad metr w sumie. Później trzeba się brać za montaż treliaży przy północnej ścianie każdej z grządek, to też będzie wymagało nieco czasu, bo swoim zwyczajem, będę chciał przetestować nowe, nieco inne niż poprzednio rozwiązanie, ale o tym już kiedy indziej.

wtorek, 28 stycznia 2020

Nie ma zimy ...

Takiego stycznia Ostoja ani ja nie pamiętamy. Jeszcze ani jednego dnia śniegu nie było tej zimy, ani jednego dnia lodu, po którym można by przejść na drugą stronę wody, a trawa nadal zielona. Źle to wróży bardzo, susza się czai za progiem, w kwietniu lub w maju uderzy, o ile nic się nie zmieni. Tymczasem, wszystko wygląda niewinnie - niby rzeka płynie, niby starorzecza pełne, od czasu do czasu przymrozek chwyci, od czasu do czasu mżawka spadnie. To tyko takie facecje pogody, która bawi się z nami w kotka i myszkę. Maluczko, a pokaże nam swoje pazurki, oj, nie będzie to łatwy ogrodniczy sezon.

Bobry, zwiedziawszy się chyba, że człowiek w osobie bezdusznych urzędników i wykonawców ich błędnych decyzji uwziął się na nie, próbują pokazać, jak są użyteczne. Zbudowały tamę, spiętrzyły wodę. Przynajmniej tu, w pobliżu rzeki i rezerwatu, nikt do nich raczej strzelać nie będzie. A tam, gdzie jest ich nadmiar i szkody czynią, należy najpierw sprawdzić, co więcej jest warte - czy te szkody, czy pożytki płynące z ich obecności. A jeśli szkody przeważają, to odłowić trza zwierzaki i przenieść tam, gdzie będą w stanie pełnić swoją przyrodniczą rolę, z korzyścią dla siebie i dla nas.

Tutaj "bobrostrady" takie jak na zdjęciu są codziennością. Widać, że bobrów jest nadmiar w stosunku do pojemności siedlisk, muszą się więc coraz dalej zapuszczać za pokarmem wgłąb lądu. A pamiętam, gdy żyły tylko w rzece, potem skolonizowały starorzecza, teraz oddalają się setki metrów od wody, bo po prostu są głodne. Co ciekawe, tuż obok bobrostrady, widać ślady buchtującego dzika, polityczno-systemowego wroga numer jeden. Bardzo mnie ucieszył ten obrazek, Świadczy bowiem o tym, że póki co przyroda sobie radzi z urzędniczą głupotą i oby tak dalej.

Dzięki działaniom bobra maleńki rowek zmienił się w mikro rozlewisko, bóbr pogłębia je wybierając ziemię do uszczelniania tamy. To miejsce to tak zwana przez nas tutaj anekumena, czyli obszar, który powinien pozostać trwale i całkowicie niezamieszkany i niewykorzystywany gospodarczo przez człowieka. Tu, choć nie jest tak do końca dobrze, bo rzeką przez większość roku suną tłumy kajakarzy, a łąki raz lub dwa razy w roku się kosi, to jednak bobry czują się tu póki co dobrze, pomijając wspomniany już poprzednio, z lekka doskwierający im głód.

Tymczasem na Ostojowym podwórku, nieco warzyw jeszcze funkcjonuje na grządkach. Nie jest to efekt zamierzony. Nie jestem zwolennikiem naginania sezonu, uważam, że zimą powinno się raczej jeść to, co się zachomikowało w cieplejszych miesiącach. Rytm pór roku zakłóca jednak pogoda i klimat, a skoro pozostawia jeszcze niedobitki na grządkach, to trzeba z nich korzystać. Gorzej, że przy tej pogodzie kiełkują te rośliny, które to miały zrobić dopiero wiosną. Wylazły cebule zimujące, pojawiają się pierwsze czosnki. Zielony i fioletowy jarmuż oraz kapusta palmowa trzymają się też dobrze, a sprawdzają się świetnie w tzw. zielonych szejkach.

Przepięknie w tym roku przechowują mi się dynie, co tydzień przywożę jedną do miasta i przekształcam w ogromny gar płynnego, pysznego złota. Zupa z dyni ma magiczną moc, poprawia nastrój w najgorszą pluchę, rozgrzewa i śmiem twierdzić, że leczy. Pozostało jeszcze kilka dyń, jest szansa, że gdy do gara będzie trafiać ostatnia, to na grządkach będzie już dostępna pierwsza zielenina i znowu, jak co roku, trzeba będzie przerzucić "dietetyczną wajchę" i przejść z odżywianiem z trybu zimowego na wiosenny. Na razie jednak delektuję się kiszonym topinamburem oraz podobnymi atrakcjami, nie tęskniąc do np. sałaty. Jak to mówią, wszystko ma swój czas.

Powracając do grządek, to tu i ówdzie pleni się seler naciowy, a smak jego jest teraz bardziej intensywny niż latem. Podobnie, niewykopane jeszcze marchewki nabierają słodyczy.







Jest sporo buraków liściowych, ale jakie są, takie są, nie przyrastają ani ani. Dlatego pozostawiam je w spokoju, niech sobie siedzą.








Dopiero teraz, pisząc te słowa, na poprzednim zdjęciu zobaczyłem ślady przestępstwa - powiększyłem to dla Was. To wstrętna nornica wlazła na grządkę podwyższoną i z sobie znanych tylko powodów pocięła na kawałki wężyk doprowadzający wodę do emitera. A to wredna paskuda!





Kapucha ozdobna nic sobie nie robi z tej pseudo zimy, szczęśliwa, że zdecydowana większość szkodników poszła spać. Jednakże, wprawne oko dojrzy tu i ówdzie ślad działań ... nie do wiary ... gąsienicy? W styczniu? Strach się bać, co się z tego wylęgnie ...






Truskawki powinny spać, zamiast tego puszczają młode listki, wolałbym żeby pospały, żeby rytm pór roku przyniósł mróz i śnieg i zimę. No ale cóż, jest jak jest i trzeba przyjmować to wszystko z przysłowiowym "dobrodziejstwem inwentarza", dostosowując się na bieżąco do sytuacji. W związku z tym, w początku lutego wysieję pewnie w Ostoi bób. Jeżeli przyjdzie zima i go skosi, no cóż, stracę najwyżej kilka nasion, jeżeli natomiast urośnie i wyda plon wcześniej, to jak zwykle okaże się, że problem bywa rozwiązaniem, jak to w permakulturze ... ;)


sobota, 28 stycznia 2017

Ślady

 Przy wjeździe na podwórko Ostoi ciągle nierozebrana choinka przypomina o tym, że dawno mnie tu nie było. Choć trudno w to uwierzyć, sosenka którą zdobią bombki ma około 25 lat. Rośnie niezwykle powoli w suchym piasku tuz koło bramy, dodatkowo co roku jej świeże przyrosty są przycinane o połowę. Zasadniczo powinna być wycięta, ale znam ją od maleństwa, które miało zostać drzewkiem bonsai. Zamiast jednak skazywać ją na tkwienie w doniczce, pozwalam jej witać wjeżdżających do Ostoi. Bombki zresztą całkiem nie znikną - pojawią się wśród pomidorów, zanim te zaowocują. Ptaki, które zainteresują się bombkami i stwierdzą ich niejadalność, najprawdopodobniej zostawią w spokoju pomidory. Czerwone kamyki sprawdziły się wśród truskawek, jest szansa że bombki spiszą się podobnie wśród pomidorów. A na razie, niech jeszcze powiszą na sosence.

Spacer po Ostoi ujawnia ślady wichury. Usychająca brzoza została wyrwana z korzeniami i powalona na drogę. Zdumiewa mnie jak słaby i płytki był jej system korzeniowy. Dostrzegam też ślady butów, ktoś już sobie czubek brzozy zabrał, co dziwi mnie nieco. Hmmm, może potrzebował cienkich gałązek na rozpałkę? Tak czy inaczej, odcinam pień od karpy, tnę na trzydziestocentymetrowe fragmenty, transportuję na podwórko, rąbię, układam. Mało jest prac równie satysfakcjonujących i przyjemnych jak praca drwalska w mroźny, słoneczny dzień. Drewno poddaje się lekko mocy piły i siekiery, pchanie taczki przez płytki nawet śnieg nie należy jednak do przyjemności.

Jakiś szalony zając wdarł się na podwórko i pozostawił w śniegu łańcuszki tropów. Nie dobrał się na szczęście do drzewek, ale na wszelki wypadek uszczelniam przestrzeń pod płotem, gdzie ślady prowadzą. W mieście uzbierał się cały wór skorupek od jajek, rozsypuję je na grządkach, trafią do gleby gdy śnieg się stopi. Może, kto wie, odstraszą też kłapouchego? Osłony pozakładane na drzewka za płotem trzymają się dobrze i pomimo wielu tropów saren, zajęcy i dzików, a nawet łosia, nie ma (odpukać) śladów zniszczenia.

Niespodziankę znajduję w łąkach. Bobry spiętrzyły wodę tak, że zaczęła przelewać się łąkami w stronę maleńkiego starorzecza. Starorzecze to nie miało nigdy ujścia, a teraz ze zdumieniem stwierdzam, że szeroki kanał łączy je z niżej położonym podmokłym terenem. Zapewne jest to dzieło ludzkie, może zrobione po to, aby móc bez przeszkód przejechać traktorem na łąki w okresie ich koszenia. Teraz jednak rów zamarzł, a powyżej niego woda z bobrowej tamy piętrzy się w starorzeczu nad lodem i zalewa łąkę mocniej niż zwykle. Bobry kontra człowiek 1:0

Miłość miejscowych, porażka przyrodników, czyli wybetonowany starodawny Trakt Budnicki - dawniej szeroka piaszczysta droga, teraz nieożywiona, gładka i prosta jak pas startowy, przecina las na granicy Ostoi. Ku mojemu zdumieniu przyozdobił ją nowy znak drogowy. Ślady w śniegu sugerują, że stał się miejscową atrakcją, wygląda na to, że ludzie robią sobie przy nim zdjęcia - no cóż, nie często spotyka się ograniczenia prędkości w środku lasu. Tuż obok znaku, ślady działania ekipy przycinającej drzewa pod linią elektryczną, wszystko ucięte i porzucone, trzeba będzie się tym zająć i spożytkować na ognisko.

A na własnej Ostojowej tamie bobrowej woda toczy się wartko z mikro wodospadu, raz lód topiąc, a raz zamarzając. Tworzy tęczę kolorów i mini rzeźby lodowe. Szczególnie ładny to widok w ostatnich promieniach słońca, choć obserwacja wymaga nieco samozaparcia, bo mróz zaczyna coraz mocniej szczypać. Nic dziwnego, wokół nie widać jeszcze żadnych śladów wiosny. której wyczekuję z utęsknieniem. Cóż, pocieszać może tylko to, że i zima w Ostoi ma swoje uroki, szczególnie w taki piękny, słoneczny dzień jak dziś.