Sierpniowe scenki

Nastał taki czas, że w ogrodzie nie dzieje się zbyt wiele - co ma rosnąć, rośnie, co ma dojrzewać, dojrzewa, najgorsze choróbska sezonu chyba odpukać, opanowane, a zbiory płyną umiarkowanym, równomiernym strumieniem. Poświęcam więc nieco więcej czasu zwierzętom, i tym, które są w Ostoi w ludzkiej opiece, jak i tym, które chodzą, pływają, fruwają samopas. Na pierwszym miejscu są obecnie pszczoły, wszak podobno rok pszczelarza kończy się w lipcu, a nowy zaczyna w sierpniu i od tego, co teraz poczynię, zależeć będzie przyszły sezon. Trzymam więc rękę na pulsie, obserwuję moje towarzystwo, powoli zabierając się za przygotowanie ich do zimowli. Najważniejsze teraz jest, aby zdrowe były i wychowały pokolenie, które przezimuje. Przed nami jednak jeszcze jeden ciekawy okres - jak wiadomo, "mimozami jesień się zaczyna", czyli lada moment zakwitnie nawłoć, ostatni suto zastawiony dla pszczół stół ... 

W leśnym ogrodzie pałętają mi się sąsiedzi, tak to bywa, gdy ma się teren atrakcyjniejszy dla dzikich zwierząt niż ich dom - las. Podczas gdy matka z młodym trzyma się raczej na dystans, ojciec przechera łazikuje, awanturuje się po nocy i obszczekuje mnie zza płotu nawet na moim własnym podwórku. Do najśmieszniejszej sytuacji dochodzi, gdy nurkuję w stawie, aby ocenić jak tam moje ryby, tymczasem koziołek z drugiej strony stawu wydziera na mnie mordeczkę. Żałuję niezmiernie, że sceny tej nie udało się utrwalić, bo było naprawdę ciekawie i zabawnie.

W Ostoi uważność i obserwacja nabierają szczególnego znaczenia. Ogromny problem stanowi to dla gości, a przez to i dla mnie. Na nieuważnych i nieświadomych wszędzie czyhają zasadzki - a to stąpną nieuważnie, wprost na jakąś niepozorną, arcyrzadką, właśnie posadzoną roślinkę, a to zerwą coś, czego pod żadnym pozorem zrywać się nie powinno, a to przejdą szlakiem, którym chodzić nie należy, bo właśnie posiane ... Pogodzenie roli dobrego gospodarza dla gości proszonych i tolerancyjnego dla pozostałych stanowi jedno z poważniejszych wyzwań z jakimi zmagam się od lat. 

Nawet osoby przyrodniczo wykształcone, obyte z wodą, lasem, polem czy ogrodem, wciąż "potykają się" o życie, ukrywające się wśród traw, na grządce, w lesie. Czasami bywa jednak i tak, że ja sam, pomimo, że znam w Ostoi każdy przysłowiowy kamyk (choć o to akurat łatwo, bo kamyków tu jak na lekarstwo), zostaję zaskoczony czymś, czego wczoraj jeszcze nie było, a dziś już jest. Tak też było i tym razem, gdy w rachitycznej trawie odkryłem śliczny ptasi żłobek. Oczywiście, natychmiast został on zakryty, a ptaszki otoczone zostały specjalną ochroną, aby wałęsające się psy, koty, lisy i inne kuny nie miały z nimi tak łatwo. 

No a skoro już jesteśmy przy kotach, to mają one obecnie złą prasę. W sumie nie wiem, czy jest to odpowiednie miejsce, aby się tym zajmować, ale zdumiewa mnie skala zaangażowania niektórych w to, aby zwalić na koty właśnie winę za zmniejszającą się populację ptaków na terenach wiejskich. Koty oczywiście zjadają ptaki - to wdzięczny medialnie temat do ekolansu, ale szkody jakich koty dokonują w ekosystemach są absolutnie niczym wobec tych, jakich dokonuje współczesne rolnictwo przez samo swoje istnienie i swoje praktyki. Można oczywiście twierdzić, że każdy nawet najmniejszy czynnik (tu: kot, ale i na przykład pies, w odniesieniu do drobnej zwierzyny) jest wart uwagi (i jest), z drugiej strony jednak wobec masowej utraty siedlisk, masowej chemizacji, masowej erozji gleb, masowego wymierania owadów którymi ptaki się żywią i karmią młode, masowego usuwania chwastów, których nasionami się żywią, akumulacji substancji szkodliwych (od skorupek jaj, przez zarodki, po osobniki dorosłe), zmian klimatu, suszy, eliminacji remiz i zalesień śródpolnych i długiej jeszcze listy czynników którymi warto by się zająć, takie opinie są po prostu strzelaniem z armaty do muchy.

Skoro już kwestie kocie omówiliśmy, i okrasiliśmy zdjęciem bestii Ostojowej dybiącej na cukinie, to na koniec pora choć kilka słów napisać o ogrodzie i o tym, co w nim słychać. Nieco później niż zwykle, ale jak co roku, wkraczamy w czas, kiedy znajomi udają, że nikogo nie ma w domu lub nie odbierają telefonów w obawie, że znowu zostaną uszczęśliwieni cukiniami. Pół biedy gdy jesteśmy w Ostoi, wtedy codzienne zbiory maleństw redukują nieco obfitość, wystarczy jednak kilka dni nie być i z gąszczu łypią na nas ogromne cukiniowe zeppeliny. W tym roku furorę robi Rugosa Friulana, ta sama odmiana włoska, którą przetestowałem w zeszłym roku, lecz tegoroczna jest bardziej podłużna i zamiast zielonej plamistości ma kolor kremowy. Jej "pryszczata" skórka budzi zainteresowanie, jest jednak u młodych okazów całkowicie jadalna. Do gara trafia zwykle zresztą wraz z innymi odmianami, aby było weselej i bardziej kolorowo.

Zaczęliśmy też już tegoroczny sezon na miniaturowe arbuzy Rosario. Osiągają one rozmiary dużej pomarańczy, wielkość idealna na podwieczorek dla dwojga. Są niezwykle słodkie i urzekają zapachem - taka nuta Aqua di Gio by Armani, w wersji eko-ogrodowej. W zeszłym roku debiutowały w Ostoi i musiałem się ich nauczyć, dały nam po jednym, góra dwa owoce z krzaczka na spróbowanie. W tym roku jest szansa, że być może osiągniemy limit o jakim wspomniano na opakowaniu nasion, czyli cztery owoce na krzaczek. Wszystko jednak zależy od pogody, jeśli ta dopisze, może się uda wywalczyć coś więcej, bo kwitną nadal na potęgę.

Zadziwiająco dobrze radzą sobie miechunki, a takie były mrozem sponiewierane. Tam, gdzie zmarzła główna łodyga, odeszły do ogrodniczego raju, ale tam, gdzie pozostał choćby jeden listek, rzuciły się rosnąć i nadrabiać stracony czas. Zeszły rok nauczył nas, że trzymają się do pierwszych mrozów, nieustannie owocując i kwitnąc, jest więc jeszcze szansa na naprawdę porządny zapas salsa verde na zimę. Doskonale plonują też ogórki, z tradycyjnie niezawodną odmianą Marketmore na czele, gonioną zuchwale przez odmianę Wisconsin i o dziwo, długi ogórek sałatkowy, który w poprzednich latach nieco kaprysił. Posprzątałem grządki po bobie i w jego miejsce wysiałem różności, ale bez jakiegokolwiek ciśnienia - grządki zasadniczo są pełne i wygląda na to, że będzie co do gara włożyć, czego i Państwu życzę.

Tradycyjne wieczorne spacery ku zachodzącemu słońcu powoli zaczynają odchodzić w przeszłość. Widok nieba coraz częściej zaczynają mącić regularne linie samolotów - świat zaczyna wracać w koleiny, z których wyrzuciła go pandemia. Pozostanie sporo zdjęć nieskażonego nieba, jakie dane mi było przez kilka ostatnich miesięcy oglądać i gdy mogłem, uwieczniać. I choć to niebo znowu odchodzi w niebyt poprzecinane smugami odrzutowców, pandemia zostaje. Zaiste, niewiele się człowiek jest w stanie nauczyć - jak twierdzą niektórzy, to lekcja była jeszcze za słaba. Ech, osobiście serdecznie dziękuję za taką "edukację" ....

Niebo

Kwiecień przyniósł ogrom stresu związanego ze sprawami, o których na tym blogu nie pisuję. Przyniósł też jednak nieco zjawisk pozytywnych. Tym zjawiskiem, które najbardziej doceniam w Ostoi jest powrót nieba, takiego z przed lat. Inaczej płyną chmury, inne są kolory, inaczej zachodzi Słońce. I żadnych, żadnych smug. Kwadrans o zachodzie Słońca jest magiczny, wschodów niestety tak ładnie w Ostoi nie widać, bo od wschodu las. Na piętnaście minut przez zachodem rzucam więc robotę i udaję się na spektakularne widowisko jakiego dostarcza natura, czasami obdarzająca nader szczodrze.

Wydaje się, że zwierzaki odetchnęły z ulgą od ludzi, przez co stają się bardziej ufne. Trzech Muszkieterów, czyli trójka młodych łabędzi pozwala mi przyglądać się sobie przy kolacji. Podziwiam je za upór w przebywaniu w zimnej jeszcze wodzie, przez połowę czasu z głowami pod wodą. Spróbowałem, długo nie posiedziałem. No i oczywiście nie o zachodzie Słońca, a raczej w południe. Łabędzie są nad wyraz regularne, kończą posiłek dokładnie w chwili, gdy ostatnie promienie słoneczne nikną za drzewami. Wtedy, udają się z jadalni do sypialni, ale tam już im nie towarzyszę.

Czasami wyczuwam czyjąś obecność za plecami, ale odwróciwszy się, widzę jedynie las. Ale czasami patrzący się ujawnia, co więcej, zdaje się być zaintrygowany. Zbliża się i oddala, patrzy i krąży, jakby nie wierzył w to, co widzi. "Toście wy, człowieki, całkiem jeszcze nie wyginęli?" - zdaje się pytać. W międzyczasie a to się podrapie, a to pojeździ na tyłku po łące, powęszy, posiedzi, obliże się, odejdzie, wróci ... i tak prawie pół godziny. Chyba mam nowego koleżkę który będzie mi dotrzymywał towarzystwa o zachodach Słońca. Mam nadzieję, że nie ściągnie to na niego kłopotów gdy znów pojawią się w okolicy inne człowieki.

Tymczasem w Ostoi, tematem przewodnim jest susza, taka susza, jakiej tu nie pamiętam. Nie zdarzyło mi się do tej pory być zmuszonym do podlewania w pierwszej dekadzie kwietnia. Tymczasem, ziemia jest sucha, siewy nie wschodzą tak, jak powinny, a w całkowitym zacienieniu rosnąca koniczyna biała usycha. 2020 dokłada do pieca na wszystkich frontach. Uruchamiam więc zbiór wody deszczowej choć po pierwsze zwykłem to robić po 15 maja, a po drugie szanse na deszcz w prognozach na kwiecień są bliskie zera. Ustawiam awaryjne poidła dla owadów, najprostsze i najskuteczniejsze, choć może niezbyt ładne - pływający keramzyt dostosowuje się sam do poziomu wody i dzięki niemu pszczoły i inne owady nie ryzykują utonięcia gdy chcą się napić.

Jestem przekonany, że w tym roku posiadanie własnej żywności będzie istotne. Dlatego też, pomimo że nie miałem tego absolutnie w planach, tak zwanym rzutem na taśmę decyduję się dodać 10 m2 grządek do ogrodzonej przestrzeni podwórka. Miejsce, w którym je ustawiam dalekie jest od ideału, gdyż Słońce świeci tu bardzo krótko. Jednakże, ma dwie wielkie zalety - jest bardzo blisko domu i grządki widać z okna w kuchni. Realizuję w ten sposób jedno z klasycznych ogrodniczo-permakulturowych przykazań, że najlepszym nawozem jest spojrzenie ogrodnika.

Brak słoneczka zrekompensuję sobie doborem upraw. Wierni czytelnicy pamiętają opisy uprawy sałat w całkowitym cieniu. Myślę, że tu będzie podobnie, znajdą się rośliny, którym się na tych grządkach spodoba. Zanim jednak cokolwiek tu posadzę, dużo pracy przede mną. Najpierw próba generalna - ustawiam i przymierzam, i mierzę i przestawiam, bo jak to mówią - więcej potu na ćwiczeniach, mniej krwi w boju ... a nie, to nie to powiedzenie ... 80% myślenia, 20% robienia, tak to miało być. Gdy mam już wytypowane ustawienie grządek, sprawdzam jak jest z ich poziomowaniem. Oj, będzie tu trochę pracy, po teren lekko opada, ale nie ma tragedii, godzinka czy dwie i grządki będą stały poziomo. Ale to jeszcze nie teraz, gdyż z uwagi na bliskość drzew, chcę postawić te grządki na barierze, dzięki której ich korzenie nie wnikną w grządki. A że nie mam tej bariery, musi to poczekać.

Jak przystało na czasy trudne, posadziłem w tym roku więcej ziemniaków. Zdecydowanie więcej. Głównie w bardzo głębokiej ściółce na Zapłotku. W związku z tym, doszedłem do wniosku, że dalsze eksperymenty z wieżami ziemniaczanymi być może byłyby pasjonujące, ale zupełnie "gospodarczo" nie uzasadnione. Z drugiej strony, szkielety wież to jest zasób, który nie powinien być niewykorzystany. Przeniosłem więc wieże na dość słoneczny fragment podwórka i przygotowałem w nich ścianki ze słomy oraz podłoże do sadzenia .... ale na pewno nie ziemniaków. Myślę, że będą to wieże ... pomidorowe, lub fasolowe, jeszcze zobaczymy. Obecnie, wieże z podłożem przykrytym słomą będą "dojrzewać" a obsadzę je po 15 maja, gdy ustąpi ryzyko przymrozków.

Wracając do ziemniaków, sadzę je niezwykle gęsto aby zdławiły chwasty, w bardzo grubej ściółce, głównie z siana (dzięki droga Ruth Stout za nieustającą inspirację, popartą rekomendacjami Billa Mollisona, który tak uprawiał ziemniaki na podjeździe do garażu). Tworzę dołki w ściółce i wypełniam je kompostem, uprzednio kładąc ziemniak na samo dno dołka. Prognozy zapowiadają trzy mroźne noce, ale myślę, że ziemniaki to przewidzą i nie wykiełkują za wcześnie. A gdyby nawet wykiełkowały, i zmarzły, to odrosną, przerabiałem to już w przeszłości.

I to by było chyba na tyle relacji różnorakich, poza może kilkoma zdjęciami. Z radością witam zieleń syberyjskiej karagany, która wreszcie zaczyna rosnąć w piaskach Ostoi.

Super stara grusza ulęgałka, która darzy nas pierdziołkami po latach postu (a o której cięciu pisałem jakiś czas temu) zabiera się do kwitnienia. Czy masz aby gruszo w pamięci nadchodzące mroźne noce?

"Kwiecie pachnie" - rzekła Danuśka Jurandówna ze Spychowa i umarła, nic więc nie powiem.

Moje ukochane jagody kamczackie, pierwszy owoc sezonu, kwitną jak szalone. Co ciekawe, zapylają je wyłącznie trzmiele, żadnej pszczoły. Mam obecnie ze dwadzieścia tych trzmieli w zasięgu wzroku, chyba z roku na rok ich przybywa.

Jeszcze nie czas na pesto, ale już czas na pierwsze zbiory - czosnek niedźwiedzi wylazł obficie i cieszy mnie to bardzo, bo uwielbiam go kulinarnie i botanicznie, świetna roślina.

W telegraficznym skrócie to by było na tyle. W otaczającym nas szaleństwie tego świata Ostoja jest jakby okiem cyklonu, gdzie panuje cisza, spokój, przyroda, a życie toczy się wokół bardzo podstawowych spraw, wypełniając jednocześnie dni po brzegi znaczącymi, cennymi chwilami.Wszystko zdaje się mieć pozytywny sens i czemuś służyć. I byłoby jak w niebie, gdyby nie to, że życie nakazuje powrót do miasta ... Zdrowych, spokojnych, Wesołych Świąt!